Uşaq vitaminləri: uşaqlar üçün vitaminlər nə zaman lazımdır?

Uşaqların sağlam böyüməsi, inkişafı və güclü immun sisteminin formalaşması üçün balanslı qidalanma böyük əhəmiyyət daşıyır. Vitamin və minerallar isə bu proseslərin düzgün getməsində mühüm rol oynayır. Lakin hər uşağın vitamin əlavəsinə ehtiyacı olmur. Əsas məqsəd vitaminləri mümkün qədər qida vasitəsilə təmin etmək, əlavə preparatları isə ehtiyac olduqda istifadə etməkdir.

Uşaq vitaminləri nədir?

Uşaq vitaminləri uşaqların yaşına və ehtiyaclarına uyğun hazırlanmış vitamin və mineral tərkibli qida əlavələridir. Onlar tablet, çeynənən konfet, sirop, damcı və digər formalarda ola bilər.

Məhsulların tərkibi bir-birindən fərqlənir. Bəzi uşaq vitaminlərində yalnız bir vitamin, digərlərində isə bir neçə vitamin və mineral birlikdə olur.

Uşaqlar üçün ən vacib vitamin və minerallar

D vitamini

D vitamini uşaqlarda sümüklərin və dişlərin normal inkişafında mühüm rol oynayır. Həmçinin orqanizmin kalsiumdan istifadə etməsinə kömək edir.

D vitamininə olan ehtiyac uşağın yaşına, qidalanmasına və digər fərdi xüsusiyyətlərinə görə dəyişə bilər. Buna görə əlavənin dozası pediatrın tövsiyəsi ilə müəyyənləşdirilməlidir.

C vitamini

C vitamini immun sisteminin normal fəaliyyətinə və dəmirin mənimsənilməsinə kömək edir. Portağal, kivi, çiyələk, bibər, brokoli və digər meyvə-tərəvəzlər C vitamini mənbəyidir.

Sağlam və müxtəlif qidalanan uşaqlarda C vitamini çatışmazlığı adətən nadir hallarda müşahidə olunur.

A vitamini

A vitamini görmə, dəri və immun sisteminin normal fəaliyyətində iştirak edir. Yerkökü, balqabaq, ispanaq və digər tərəvəzlərdə A vitamininin sələfləri olan karotinoidlərə rast gəlinir.

A vitamininin yüksək dozada qəbul edilməsi zərərli ola bildiyi üçün əlavələrdə doza məsələsinə xüsusi diqqət yetirmək lazımdır.

B qrup vitaminləri

B qrup vitaminləri enerji mübadiləsində və sinir sisteminin normal fəaliyyətində iştirak edir. Ət, yumurta, süd məhsulları, taxıl məhsulları və paxlalılar müxtəlif B vitaminlərinin mənbəyidir.

Dəmir

Dəmir vitamin deyil, mineraldır, lakin uşaqlar üçün vacib mikroelementlərdən biridir. Orqanizmdə oksigenin daşınmasında və normal inkişaf proseslərində mühüm rol oynayır.

Xüsusilə dəmir çatışmazlığı riski olan uşaqlarda həkim nəzarəti vacibdir. Dəmir preparatını özbaşına vermək düzgün deyil.

Uşağa vitamin vermək vacibdirmi?

Bütün uşaqlara rutin olaraq multivitamin vermək lazım deyil. Sağlam, müxtəlif və balanslı qidalanan uşaqlar bir çox vitamin və mineralı qidalardan kifayət qədər əldə edə bilirlər.

Vitamin əlavəsi bəzi hallarda daha çox əhəmiyyət daşıya bilər. Məsələn:

• Qidalanması məhdud olan uşaqlarda
• Müəyyən qida qruplarını qəbul etməyən uşaqlarda
• Bəzi vitamin və mineral çatışmazlığı riski olduqda
• Həkim tərəfindən müəyyən edilmiş çatışmazlıq zamanı
• Bəzi tibbi vəziyyətlər və xüsusi qidalanma ehtiyacları olduqda

Bu hallarda hansı vitaminin və hansı dozada istifadə edilməsini pediatr müəyyənləşdirməlidir.

Uşaq vitaminləri seçərkən nələrə diqqət etmək lazımdır?

Vitamin seçərkən yalnız məhsulun reklamına və “immuniteti gücləndirir”, “iştahanı artırır” kimi ifadələrə əsaslanmaq düzgün deyil.

Valideynlər məhsulun:

• Uşağın yaşına uyğun olub-olmadığını
• Tərkibində hansı vitamin və mineralların olduğunu
• Hər porsiyada maddələrin miqdarını
• Tövsiyə olunan gündəlik qəbul qaydasını
• İstehsalçı və məhsulun keyfiyyət məlumatlarını

nəzərə almalıdırlar.

Vitaminlərin artıq qəbulu təhlükəli ola bilər

“Vitamin nə qədər çox olsa, bir o qədər faydalıdır” düşüncəsi doğru deyil.

Xüsusilə A, D, E və K kimi yağda həll olan vitaminlərin yüksək miqdarda qəbulu orqanizmdə toplanaraq arzuolunmaz təsirlərə səbəb ola bilər. Buna görə uşaqlara böyüklər üçün nəzərdə tutulmuş vitaminləri vermək və ya müxtəlif əlavələri eyni vaxtda istifadə etmək təhlükəli ola bilər.

Çeynənən vitaminlər uşaqlar üçün şirniyyata bənzəyə bildiyindən onları uşağın sərbəst şəkildə götürə biləcəyi yerdə saxlamaq olmaz.

Uşaqlar üçün vitaminlərin təbii mənbələri

Vitamin və mineralların əsas mənbəyi müxtəlif və balanslı qidalanmadır. Uşağın gündəlik menyusunda yaşına uyğun olaraq tərəvəz, meyvə, taxıl məhsulları, zülal mənbələri, süd və ya uyğun alternativləri yer almalıdır.

Müxtəlif qidaların qəbul edilməsi uşağın fərqli vitamin və mineralları təbii şəkildə əldə etməsinə kömək edir.

Nəticə

Uşaq vitaminləri bəzi hallarda uşağın qida rasionunu tamamlamasına kömək edə bilər, lakin onlar sağlam və balanslı qidalanmanın əvəzi deyil. Hər uşağın vitamin ehtiyacı fərqli olduğundan əlavə preparatların seçilməsi və dozası yaş, qidalanma xüsusiyyətləri və fərdi ehtiyaclar nəzərə alınaraq müəyyən edilməlidir.

Valideynlər uşağa vitamin verməzdən əvvəl pediatrla məsləhətləşməli və xüsusilə yüksək dozalı preparatları özbaşına istifadə etməməlidirlər. Düzgün qidalanma, kifayət qədər yuxu, fiziki aktivlik və ümumi sağlam həyat tərzi uşağın normal inkişafının əsasını təşkil edir.